CƠ HỘI PHÁT TRIỂN CHO DOANH NGHIỆP TẠI CÁC KHU THƯƠNG MẠI TỰ DO Ở VIỆT NAM

Các khu thương mại tự do ở Việt Nam đang mở ra những hướng phát triển mới cho doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất, logistics, thương mại và công nghệ. Với định hướng kết nối các hoạt động kinh tế và áp dụng cơ chế đầu tư đặc thù theo quy định, mô hình này tạo cơ hội để doanh nghiệp mở rộng thị trường, tổ chức chuỗi cung ứng hiệu quả và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, lợi ích thực tế phụ thuộc vào vị trí, hạ tầng, lĩnh vực hoạt động và chính sách áp dụng tại từng khu vực. Doanh nghiệp cần đánh giá những yếu tố này trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

Khu thương mại tự do mở ra cơ hội gì cho doanh nghiệp?

Khu thương mại tự do (Free Trade Zone, viết tắt là FTZ) là khu vực có ranh giới địa lý xác định, được tổ chức để thực hiện các hoạt động kinh tế theo cơ chế và chính sách do cơ quan có thẩm quyền quy định. Tùy theo mô hình và quy hoạch, các khu chức năng có thể bao gồm sản xuất, logistics, thương mại, dịch vụ, công nghệ và các hoạt động kinh tế khác.

Tại Việt Nam, Khu thương mại tự do Đà Nẵng và Khu thương mại tự do Hải Phòng là những mô hình đáng chú ý, với định hướng phát triển gắn với lợi thế riêng về hạ tầng, logistics và cơ cấu kinh tế địa phương.

Đối với doanh nghiệp, cơ hội không chỉ nằm ở việc lựa chọn một địa điểm đầu tư mới mà còn ở khả năng kết nối nhiều hoạt động trong cùng hệ sinh thái, từ sản xuất, lưu kho đến vận chuyển và phân phối hàng hóa.

Mở rộng thị trường và kết nối chuỗi cung ứng quốc tế

Một trong những cơ hội đáng chú ý khi phát triển doanh nghiệp tại khu thương mại tự do là tăng cường khả năng kết nối với thị trường trong nước và quốc tế.

Đối với doanh nghiệp sản xuất, vị trí đầu tư phù hợp có thể hỗ trợ hoạt động nhập khẩu nguyên vật liệu, tổ chức sản xuất và xuất khẩu thành phẩm. Việc kết nối với nhà cung cấp, đơn vị vận chuyển và đối tác phân phối cũng giúp doanh nghiệp có thêm phương án tổ chức chuỗi cung ứng.

Với doanh nghiệp thương mại và logistics, các khu vực có khả năng kết nối cảng biển, cảng hàng không và mạng lưới giao thông liên vùng có thể tạo điều kiện phát triển dịch vụ kho bãi, trung chuyển, vận tải và phân phối hàng hóa.

Tuy nhiên, mức độ thuận lợi phụ thuộc vào vị trí cụ thể, chất lượng hạ tầng và các tuyến vận chuyển thực tế. Doanh nghiệp cần đánh giá những yếu tố này dựa trên nhu cầu vận hành thay vì chỉ dựa vào vị trí địa lý tổng thể.

Tối ưu chi phí và nâng cao hiệu quả vận hành

Chi phí vận hành ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Khi xem xét đầu tư tại FTZ, doanh nghiệp có thể đánh giá cơ hội tối ưu hoạt động thông qua việc bố trí cơ sở sản xuất, kho bãi và dịch vụ hỗ trợ tại những vị trí phù hợp.

Với doanh nghiệp sản xuất, khả năng tiếp cận nguồn nguyên liệu, nhà cung cấp và hạ tầng vận tải có thể ảnh hưởng đến chi phí đầu vào cũng như thời gian giao hàng. Đối với doanh nghiệp logistics, vị trí kho hàng và khả năng kết nối với các đầu mối giao thông là những yếu tố quan trọng trong việc tổ chức vận chuyển và phân phối.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tính toán tổng chi phí đầu tư, bao gồm chi phí thuê mặt bằng, xây dựng, nhân lực, vận chuyển, dịch vụ hạ tầng và thủ tục pháp lý. Việc so sánh tổng chi phí giữa các địa điểm sẽ giúp xác định phương án phù hợp hơn với mục tiêu kinh doanh dài hạn.

Tiếp cận cơ chế đầu tư và chính sách ưu đãi

Một yếu tố khác khiến mô hình FTZ thu hút sự quan tâm là khả năng áp dụng các cơ chế đặc thù về đầu tư, thuế, đất đai và hải quan theo quy định pháp luật.

Tại Hải Phòng, Nghị quyết số 226/2025/QH15 quy định các cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố, trong đó có nội dung liên quan đến Khu thương mại tự do. Đối với Đà Nẵng, cơ sở pháp lý về phát triển FTZ được quy định trong Nghị quyết số 136/2024/QH15 và các văn bản triển khai liên quan.

Các cơ chế này có thể tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp trong quá trình lập kế hoạch đầu tư, tổ chức hoạt động và đánh giá hiệu quả tài chính. Tuy nhiên, chính sách áp dụng không giống nhau ở mọi khu vực và không phải tất cả doanh nghiệp đều tự động đủ điều kiện hưởng ưu đãi.

Trước khi quyết định đầu tư, doanh nghiệp cần xác minh ngành nghề được áp dụng, điều kiện hưởng ưu đãi, thủ tục liên quan và thời hạn áp dụng theo văn bản pháp luật hiện hành.