LỢI THẾ KHU THƯƠNG MẠI TỰ DO HẢI PHÒNG SO VỚI CÁC MÔ HÌNH KHU KINH TẾ KHÁC TẠI VIỆT NAM

Tại Việt Nam, Khu thương mại tự do Hải Phòng và Khu thương mại tự do Đà Nẵng là hai mô hình tiêu biểu đang được triển khai. Mỗi khu vực sở hữu lợi thế riêng về vị trí địa lý, hạ tầng và định hướng phát triển. Vậy đâu là những yếu tố tạo nên lợi thế của Khu thương mại tự do Hải Phòng đối với các doanh nghiệp đang tìm kiếm cơ hội đầu tư?

Khu thương mại tự do - Mô hình phát triển kinh tế thế hệ mới

Khác với khu công nghiệp truyền thống chủ yếu tập trung vào hoạt động sản xuất, Khu thương mại tự do được định hướng tích hợp nhiều chức năng như sản xuất, logistics, thương mại - dịch vụ và các hoạt động kinh tế có giá trị gia tăng cao. Tùy theo quy định áp dụng, các khu chức năng đáp ứng điều kiện còn có thể được hưởng cơ chế thuế và hải quan đặc thù.

Mô hình này hướng đến việc tạo môi trường thuận lợi hơn cho dòng lưu chuyển hàng hóa, thu hút vốn đầu tư và kết nối doanh nghiệp với thị trường quốc tế. Tuy nhiên, quyền lợi cụ thể của nhà đầu tư phụ thuộc vào khung pháp lý, ngành nghề, vị trí dự án và điều kiện đáp ứng của từng doanh nghiệp.

Hải Phòng và Đà Nẵng: Hai định hướng phát triển với những lợi thế riêng

Khu thương mại tự do Hải Phòng được thành lập theo Quyết định số 4068/QĐ-UBND ngày 13/10/2025, có quy mô khoảng 6.292 ha, bố trí tại các vị trí không liền kề gắn với Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng. Các khu chức năng được định hướng bao gồm khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng, trung tâm logistics, khu thương mại - dịch vụ cùng các loại hình phù hợp khác.

Trong khi đó, Khu thương mại tự do Đà Nẵng được thành lập theo Quyết định số 1142/QĐ-TTg ngày 13/6/2025, với quy mô khoảng 1.881 ha tại các vị trí không liền kề. Mô hình này hướng đến phát triển các khu chức năng sản xuất, logistics, thương mại - dịch vụ và công nghệ số, công nghệ thông tin, đổi mới sáng tạo.

Sự khác biệt về quy mô và định hướng cho thấy mỗi FTZ có thể phục vụ những nhóm nhu cầu đầu tư khác nhau. Hải Phòng nổi bật với nền tảng cảng biển, công nghiệp và logistics ở miền Bắc; trong khi Đà Nẵng có định hướng phát triển gắn với logistics, thương mại - dịch vụ và các lĩnh vực công nghệ.

Lợi thế cảng biển và kết nối chuỗi cung ứng của Hải Phòng

Một trong những lợi thế quan trọng của Hải Phòng là vị thế cảng biển và hệ sinh thái công nghiệp đã hình thành. Hoạt động cảng biển, hậu cần cảng, sản xuất và vận tải tạo nền tảng để kết nối các công đoạn trong chuỗi cung ứng, từ nhập nguyên liệu, lưu kho, gia công đến phân phối và xuất khẩu.

Với doanh nghiệp sản xuất, khả năng kết nối với cảng biển và mạng lưới giao thông liên vùng có thể hỗ trợ tối ưu quá trình vận chuyển nguyên vật liệu, thành phẩm và tổ chức hoạt động xuất nhập khẩu. Đối với doanh nghiệp logistics, hệ sinh thái này tạo điều kiện phát triển dịch vụ kho bãi, vận tải, trung chuyển và quản lý hàng hóa.

Đây là lợi thế đáng cân nhắc đối với những nhà đầu tư có chuỗi cung ứng gắn với hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt khi cần kết nối giữa nhà máy, cảng biển và thị trường tiêu thụ. 

Quy mô và không gian phát triển đa chức năng

Với quy mô khoảng 6.292 ha được bố trí tại ba vị trí, Khu thương mại tự do Hải Phòng có không gian quy hoạch gắn với hai khu kinh tế động lực của thành phố. Cấu trúc này cho phép định hướng phát triển các chức năng sản xuất, cảng và hậu cần cảng, logistics, thương mại – dịch vụ theo đặc điểm của từng khu vực.

So với mô hình khu công nghiệp truyền thống, nơi hoạt động sản xuất thường giữ vai trò chủ đạo, định hướng đa chức năng của FTZ tạo cơ hội hình thành mối liên kết giữa sản xuất và dịch vụ hỗ trợ. Đây là cơ sở để doanh nghiệp xem xét không chỉ chi phí mặt bằng mà còn cả khả năng tiếp cận dịch vụ logistics, đối tác cung ứng và các hoạt động thương mại liên quan.

Dù vậy, quy mô quy hoạch không đồng nghĩa toàn bộ diện tích đã hoàn thiện hạ tầng hoặc sẵn sàng tiếp nhận dự án. Nhà đầu tư cần kiểm tra tình trạng triển khai, quy hoạch phân khu và khả năng tiếp cận mặt bằng tại từng vị trí cụ thể.

Cơ chế đầu tư đặc thù và khả năng nâng cao năng lực cạnh tranh

Khu thương mại tự do Hải Phòng được triển khai trên cơ sở các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội. Trong đó, các lĩnh vực và dự án đáp ứng điều kiện có thể được áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt và các cơ chế ưu đãi theo quy định tương ứng.

So với việc chỉ lựa chọn địa điểm dựa trên giá thuê đất hoặc nhà xưởng, doanh nghiệp cần đánh giá tổng thể môi trường đầu tư, bao gồm thủ tục pháp lý, chính sách thuế, cơ chế hải quan, hạ tầng kết nối và điều kiện hoạt động thực tế. Các yếu tố này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian triển khai dự án, chi phí vận hành và khả năng mở rộng kinh doanh.

Khu thương mại tự do Hải Phòng có lợi thế đáng chú ý nhờ quy mô quy hoạch, vị thế cảng biển, nền tảng công nghiệp và định hướng phát triển tích hợp sản xuất – logistics – thương mại. Những yếu tố này tạo cơ sở để thành phố thu hút doanh nghiệp có nhu cầu tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng quốc tế.

Đối với nhà đầu tư, điều quan trọng không chỉ là lựa chọn một khu vực có nhiều lợi thế, mà còn là xác định mức độ phù hợp giữa cơ chế đầu tư, hạ tầng thực tế và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.

-----

Xem thêm: CEOZONE Hải Phòng - Khu công nghiệp xanh - thông minh trong khu thương mại tự do